De Kaptein vaan Köpenick

In 1905 werd in Maastricht door de toenmalige VVV, genaamd “Maastricht Vooruit”een historische optocht georganiseerd. Ontwerper en regisseur van deze stoet was Fons Olterdissen. Alle beroemde personen die ooit in Maastricht waren geweest passeerden de revue. De slotwagen was gewijd aan Petrus Regout,  stichter van de alom bekende aardewerkfabrieken De Sphinx. Toen echter  de rekeningen betaald moesten worden, bleek er niet genoeg geld te zijn. Het tekort bedroeg 5000 gulden.Het ontbrekende bedrag werd geleend en Olterdissen beloofde een toneelstuk te schrijven dat een zodanig succes zou hebben dat de lening kon worden afgelost. Samen met ene Joseph Kayzer André schreef  hij  De Kaptein vaan Köpenick.
De stof voor hun verhaal haalden zij uit Duitsland. In 1906 verzint de werkeloze Duitse schoenlapper Wilhelm Voigt uit Köpenick, nabij Berlijn, een list om snel rijk te worden. Hij koopt in een uitdragerswinkel een kapiteinsuniform en dirigeert een toevallig passerende afdeling van het leger naar het stadhuis, waar hij de gemeentekas gaat controleren. Hij constateert een klein tekort, laat de burgemeester en de gemeentesecretaris arresteren en neemt vervolgens al het geld mee. (In datzelfde jaar reeds wordt in circus Carré de revue “Koning Kziezowat in Amsterdam” opgevoerd die het schelmenverhaal van Voigt ook tot onderwerp heeft).Later wordt Voigt gearresteerd en tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld.Naar aanleiding van duizenden gratieverzoeken wordt Voigt na twee jaar al vrijgelaten.
Hij verkoopt zijn verhaal aan een uitgeverij, speelt de hoofdrol in een stomme film en laat zelfs een grammofoonplaat maken. Hij maakt een zegetocht langs alle grote plaatsen en doet in 1909 Maastricht aan waar hij een ontmoeting heeft met Fons Olterdissen. Op 3 januari 1922 sterft Voigt in Luxemburg waar zijn graf nog steeds bezocht kan worden.
De auteurs lieten bovenstaand verhaal zich in  Maastricht afspelen en namen allerlei personen en (wan)toestanden op de hak. Op 1 april 1907 ging de kemikken-opera De Kaptein vaan Köpenick in première. De muziek is van Fons’ broer, Guus Olterdissen, die ook de rol van Kaptein speelde.Het stuk werd een daverend succes; de Bonbonnière was 11 avonden afgeladen vol en de kritiek in de “Limburger Koerier” van maandag 2 april was zeer lovend.
Het geleende geld kon worden terugbetaald en van wat overbleef werd een koe, genaamd Alphonsien, gekocht voor een arme weduwe in Wolder.

Op initiatief van “Zicht op Maastricht”, de culturele biografie van Maastricht, zal de Kaptein vaan Köpenick opnieuw worden opgevoerd; niet door een bestaand gezelschap, maar door een voor dit doel in het leven geroepen  toneelgroep en orkest. De regie is in handen van Frans Meewis, die ook de tekst heeft aangepast aan deze tijd; dirigent en arrangeur is Cees van Kooten en het decorontwerp is van Marjan Melkert. De voorstellingen vinden ook nu plaats in La Bonbonnière   Een eventueel batig saldo zal evenals een eeuw geleden besteed worden aan een goed doel

Hoonderd Jaor Kaptein vaan Köpenick

In 1907 beleefde Mestreech de première vaan de kemikken opera De Kaptein vaan Köpenick in ‘ne bomvolle Bonbonnière. Sjrijver Fons Olterdissen en zie broor Guus, dee de meziekstökker bijein zeumerde, hadde e prach verhaol tot ’n aontrèkkeleke veurstèlling bewèrk. Vaanaof dat momint is de Köpenick oonderdeil gewoorde vaan ’t Mestreechs cultureel erfgood. In eus collectieve memorie zitte de bekinde leedsjes, väöl lui kinne de speulers en mètwèrkers vaan opveuringe vaan soms 40 jaor geleie. Me rappeleert ziech de veurstèllinge in de Dominkanerkèrk, op de Vriethof en in de Sphinxzaol (FestiVillage).

Wat is d’r sjoender es gruuts te kinne zien op eus eige historie ? Formuleerde Olterdisse dat geveul neet prachteg in d’n teks vaan eus officieel volksleed “(…) en huurde naor dien aw histories, op grampeer ziene sjoet (…)”? Sjoender es dat geveul is de wetensjap tot me dat kosbaar erfgood maag doorgeve aon nui generaties, aon Mestreechtenere die mesjiens neet hei gebore zien, meh gere deil oetmake vaan ’t leve in eus magnefieke stad.

Daorum is ’t nudeg tot de Köpenick regelmaoteg obbenuits op de plaanke weurt gebrach. Op die meneer weurde nui verhaole aon eus historie touwgeveug, verhaole euver de Köpenick vaan 2007. Dao-in zal te hure zien wieväöl jäög betrokke is, tot d’r ’n Hollandse bove-titeling is, tot de speulers en muzikante op basis vaan ope audities zien gekoze, en tot de Bonbonnière zoe sjoen is ingeriech. De Köpenick vaan 2007 zal neet dezelfde zien es dee vaan 1907. Nog noets waor ‘ne Köpenick sjus ‘tzelfde es jaore deveur. Ederskier brachte regisseurs wie Jèf Baarts en Huub Noten aktuele eleminte aon. Dat zal d’n huidege regisseur Frans Meewis ouch doen, mèt respek veur de historie, meh deveur zörgend tot ’t stök ouch veur ’t publiek vaan noe zien krach behèlt.

De Köpenick vaan 2007 geit get bezunders weurde. Iech hoop tot väöl lui de kans griepe um debij te zien, en euzen opzat um eus cultuur door te geve vaan harte zalle oondersteune. Iech hoop uuch daan ouch bij ein vaan de veurstèllinge te zien. Geer zalt d’r geine spiet vaan höbbe !

Theo Bovens
veurzitter Stiechting Kaptein vaan Köpenick